سیارات بیرونی
غول گازی (سیارهٔ بیرونی یا سیارهٔ مشتریسان) سیارهای است که عمدتاً از سنگ و مواد جامد ساخته نشده، بلکه از گازهای مختلف ساخته شدهاست. این سیارات به طور کامل از گاز ساخته نشدهاند و ستارهشناسان یک مرکز سنگی برای این سیارات در نظر میگیرند. منظومهٔ شمسی دارای چهار غول گازی به نامهای مشتری، زحل، اورانوس و نپتون است. به دلیل این که این سیارات دورترین سیارات منظومهٔ شمسی نسبت به خورشید هستند، آنها را سیارات بیرونی مینامند. از آنجا که این سیارات از گاز ساخته شدهاند، دارای چگالی کم هستند. علاوه بر بزرگبودن، غولهای گازی به سرعت میچرخند و پیرامون خود دارای حلقه هستند و ماههای بسیاری نیز دارند. از آنجا که این سیارات دورتر از سیارات درونی هستند، دانشمندان نتوانستهاند از نزدیک مطالعات گستردهای بر روی آنها انجامدهند. علاوه بر منظومهٔ شمسی، دانشمندان غولهای گازی دیگری را در سامانههای خورشیدی دیگر کشف کردهاند که مانند مشتری هستند.
مشتری
مشتری بزرگترین سیارهٔ منظومهٔ شمسی و پنجمین سیارهٔ دور از خورشید است. این سیاره یکی از درخشانترین اجرام آسمان شب است، تنها ماه، زهره و گاهی اوقات مریخ درخشانتر هستند. میانگین فاصلهٔ مشتری از خورشید برابر با ۷۷۷٬۹۲۰٬۰۰۰ کیلومتر (۵٫۲ واحد نجومی) است. قطر استوایی این سیاره تقریباً ۱۴۳٬۰۰۰ (۸۹٬۰۰۰ مایل) است و به اندازهای بزرگ است که همهٔ سیارات دیگر منظومهٔ میتوانند در آن جای بگیرند. همچنین میتوان ۱٬۰۰۰ کرهٔ زمین را درون مشتری جایداد. ترکیبات این سیاره مانند ترکیبات یک ستاره است و اگر سنگینی آن ۸۰ برابر شود، تبدیل به یک ستاره میشود. دورهٔ چرخش این سیاره ۹/۹۲۵ ساعت و تناوب مداری آن ۱۱ سال و ۳۱۳٫۸۳۹ روز است.
دمای مشتری °۱۴۸- سانتیگراد است و جو آن را هیدروژن (H۲) و هلیم (He) میسازند. این سیاره دارای سه حلقهٔ بسیار کدرتر از حلقههای زحل است که توسط فضاپیمای وویجر ۱ در سال ۱۹۷۹ کشف شدهاست. حلقهٔ اصلی مسطح است و ضخامت آن در حدود ۳۰ کیلومتر (۲۰ مایل) و گستردگی و وسعت آن تا حدود ۶٬۴۰۰ کیلومتر (۴٬۰۰۰ مایل) است. حلقهٔ دوم نیز ابر مانند است و ضخامت آن در حدود ۲۰٬۰۰۰ کیلومتر (۱۲٬۰۰۰ مایل) است. حلقهٔ سوم به دلیل شفافیت خود بسیار نازک است و از ذرات گرد و غباری که قطرشان به ۱۰ میکرون هم نمیرسد، ساخته شدهاست و تا حدود ۱۲۹٬۰۰۰ کیلومتر (۸۰٬۰۰۰ مایل) به لبهٔ بیرونی و تا حدود ۳۰٬۰۰۰ کیلومتر (۱۸٬۶۰۰ مایل) از درون گسترش مییابد. شمار ماههای مشتری ۶۳ است. چهار ماه بزرگ مشتری، گانمید، کالیستو، آیو و اروپا هستند که توسط گالیلئو گالیله کشف شدهاند و به ماههای گالیلهای مشهوراند. گانیمد بزرگترین ماه منظومهٔ شمسی است.
زحل
طراحی هنری از موادی که حلقههای خیرهکنندهٔ زحل را ساختهاند.
زحل دومین سیارهٔ منظومهٔ شمسی از دیدگاه جرم و اندازه و ششمین سیارهٔ دور از خورشید است. زحل در آسمان شب به راحتی با چشم غیر مسلح به عنوان یک نقطهٔ نسبتاً غیر درخشان قابل مشاهده است. این سیاره را میتوان با یک تلسکوپ کوچک از روی حلقههای باشکوه آن پیدا کرد. دورهٔ چرخش زحل ۱۰٫۶۵۶ ساعت و تناوب مداری آن ۲۹ سال و ۱۶۶٫۹۷ روز است.[
جو زحل از هیدروژن (H۲) و هلیم (He) ساخته شدهاست.گالیله برای نخستین بار در سال ۱۶۱۰ حلقههای زحل را مشاهدهکرد. این سیاره دارای حلقههای بسیاری است که از میلیاردها ذرات یخی و سنگی به اندازهٔ یک دانهٔ شکر تا یک خانه ساخته شدهاند. احتمالاً این حلقهها بقایای خردشدهٔ دنبالهدارها، سیارکها و ماهها هستند. بزرگترین حلقهٔ این سیاره ۲۰۰ برابر قطر آن است. اگرچه این حلقهها تا هزاران مایل گسترش مییابند، حلقههای اصلی معمولاً حدود ۳۰ فوت ضخامت دارند. شمار ماههای زحل ۶۲ است. تیتان بزرگترین ماه زحل و دومین ماه بزرگ منظومهٔ شمسی پس از گانمید (ماه مشتری) است و اندازهٔ آن کمی بزرگتر از تیر است.
اورانوس
اورانوس هفتمین سیارهٔ دور از خورشید و سومین غول گازی بزرگ پس از مشتری، زحل است.اورانوس در درخشانترین حالت خود، فقط با چشم غیر مسلح به عنوان یک نقطهٔ آبی–سبز قابل مشاهده است. دورهٔ چرخش اورانوس ۱۷/۲۴- ساعت و تناوب مداری آن ۸۴ سال و ۴/۴ روز است.
جو اورانوس از هیدروژن (H۲)، هلیم (He) و متان (CH۴) ساخته شدهاست. حلقههای اورانوس پس از حلقههای زحل و به کمک ستارهشناسان کشفشد. اورانوس دارای دو گروه حلقه است: نخست، «حلقههای سامانهٔ درونی» عمدتاً حلقههای باریک و تیره هستند. دوم، «حلقههای سامانهٔ بیرونی» (که توسط تلسکوپ فضایی هابل کشف شدهاند) روشنرنگ و شامل دو حلقهٔ قرمز و آبی هستند. دانشمندان تا به امروز ۱۳ حلقه پیرامون اورانوس شناسایی کردهاند. شمار ماههای اورانوس ۲۷ است. تیتانیا و ابرون بزرگترین ماههای اورانوس هستند که در سال ۱۷۸۷ توسط ویلیام هرشل کشفشدند.
نپتون
نپتون سومین چهارمین بزرگ منظومهٔ شمسی و هشتمین سیارهٔ دور از خورشید و بازپسین سیارهٔ بیرونی منظومهٔ شمسی است که نمیتوان آن را از زمین با چشم غیر مسلح مشاهدهکرد. این سیاره با یک تلسکوپ کوچک به رنگ سبز و آبی به نظر میرسد. دورهٔ چرخش نپتون ۱۶٫۱۱ ساعت و تناوب مداری آن ۱۶۴ سال و ۲۸۸ روز است.
جو نپتون از هیدروژن (H۲)، هلیم (He) و متان (CH۴) ساخته شدهاست. حلقههای غیر معمولی نپتون یکسان نیستند، اما دارای گرد و غبارهای ضخیم درخشانی هستند که «کمان» نامیده میشوند. پنداشته میشود که حلقههای نپتون نسبتاً جوان هستند و عمر کوتاهی داشتهاند. دادههای سال ۲۰۰۵ نشانداد که ظاهراً حلقههای این سیاره بیثباتتر از آن چیزی هستند که پیش از آن پنداشته میشد. شمار ماههای نپتون ۱۳ است. تریتون منحصر به فرد است و تنها ماه بزرگ منظومهٔ شمسی است که در جهت مخالف چرخش سیارهٔ خود (نپتون)، پیرامون آن میچرخد. تریتون تنها ماه کرویشکل نپتون است و ۱۲ ماه دیگر آن اشکال نامنظم دارند.
برچسبها: