امام جعفر صادق علیه السلام (۱۴۸ ـ ۸۲ هـ . ق. / ۷۷۰ ـ ۷۰۵ م.). در علم کیمیا ایشان نخستین کسی بودند که عقیده به عناصر چهارگانه (عناصر اربعه) آب ، آتش ، خاک و باد را متزلزل کردند. از فرمودههای ایشان است که : «من تعجب میکنم مردی چون ارسطو چگونه متوجه نشده بود که خاک یک عنصر نیست. بلکه عنصرهای متعددی در آن وجود دارد.» ایشان هزار سال پیش از پرسینلی ، لاووازیه و … دریافته بود که در آب چیزی هست که میسوزد (که امروزه آن را هیدروژن مینامند).
از امام صادق (ع) ، رسالهای در علم کیمیا تحت عنوان «رسالة فی علم الصناعة و الحجر المکرم» باقیمانده که دکتر «روسکا» آن را به زبان آلمانی ترجمه و در سال ۱۹۲۴ آن را تحت عنوان «جعفر صادق امام شیعیان ، کیمیاگر عربی» در «هایدبرگ» به چاپ رسانده است. به عنوان مثال و برای آشنایی با نظرات حضرت صادق (ع) در شیمی ، خلاصهای از بررسی دکتر «محمد یحیی هاشمی» را در ذیل درج می کنیم: از شرحی که امام صادق (ع) برای اکسید میدهد، چنین معلوم میشود که اکسید جسمی بوده که از آن برای رفع ناخالصی در فلزات استفاده شده است. ایشان تهیه اکسید اصغر (اکسید زرد) را از خود و آهن و خاکستر به کمک حرارت و با وسایل آزمایشگاهی آن دوره ، مفصلا شرح داده و نتیجه عمل را که جسمی زرد رنگ است، اکسید زرد نام نهادهاند. این شرح کاملا با فروسیانید پتاسیم که جسمی است زرد رنگ به فرمول K4[FeCN6]منطبق است و … . نتیجه عمل بعد از طی مراحلی ایجاد و تهیه طلای خالص است. امروزه نیز از همین خاصیت سیانور مضاعف طلا و پتاس برای آبکاری با طلا استفاده می شود.
جابر بن حیان (۲۰۰ ـ ۱۰۷ هـ . ق / ۸۱۵ ـ ۷۲۵ میلادی) جابربن حیان معروف به صوفی یا کوفی ، کیمیاگر ایرانی بوده و در قرن نهم میلادی میزیسته و بنا به نظریه اکثریت قریب به اتفاق کیمیاگران اسلامی ، وی سرآمد کیمیاگران اسلامی قلمداد می شود. شهرت جابر نه تنها به جهان اسلام محدود نمی شود و غربیها او را تحت عنوان «گبر»می شناسند.ابن خلدون درباره جابر گفته است: جابربن حیان پیشوای تدوین کنندگان فن کیمیاگری است. جابربن حیان ، کتابی مشتمل بر هزار برگ و متضمن ۵۰۰ رساله ، تالیف کرده است. «برتلو» شیمیدان فرانسوی که به «پدر شیمی سنتز» مشهور است، سخت تحت تاثیر جابر واقع شده و می گوید: «جابر در علم شیمی همان مقام و پایه را داشت که ارسطو در منطق .» جورج سارتون می گوید: «جابر را باید بزرگترین دانشمند در صحنه علوم در قرون وسطی دانست.» اریک جان هولیمارد ، خاورشناس انگلیسی که تخصص وافری در پژوهشهای تاریخی درباره جابر دارد، چنین می نویسد: جابر شاگرد و دوست امام صادق (ع) بود و امام را شخصی والا و مهربان یافت؛ بطوری که نمیتوانست از او جدا ولی بی نیاز بماند. جابر می کوشید تا با راهنمایی استادش ، علم شیمی را از بند افسانههای کهن مکاتب اسکندریه برهاند و در این کار تا اندازهای به هدف خود رسید. برخی از کتابهایی که جابر در زمینه شیمی نوشته عبارتند از : الزیبق ، کتاب نارالحجر ، خواص اکسیرالذهب ، الخواص ، الریاض و … . وی به آزمایش بسیار علاقمند بود. از این رو ، می توان گفت نخستین دانشمند اسلامی است که علم شیمی را بر پایه آزمایش بنا نهاد. جابر نخستین کسی است که اسید سولفوریک یا گوگرد را از تکلیس زاج سبز و حل گازهای حاصل در آب بدست آورد و آن را زینت الزاح نامید. جابر اسید نیتریک یا جوهر شوره را نیز نخستین بار از تقطیر آمیزهای از زاج سبز ، نیترات پتاسیم و زاج سفید بدست آورد.
رازی ، ابوبکر محمد بن زکریا (۳۱۳ ـ ۲۵۱ هـ . ق / ۹۲۳ ـ ۸۶۵ م.) زکریای رازی به عنوان یکی از بزرگترین حکیمان مسلمان شناخته شده و غربیها او را به نام «رازس» می شناسند. رازی در علم کیمیا ، روش علمی محض را انتخاب کرده و بر خلاف روشهای تمثیلی و متافیزیک ، به روشهای علمی ارزش زیادی قائل شده. رازی موسس علم شیمی جدید و نخستین کسی است که «زیست شیمی» را پایهگذاری نموده است. دکتر «روسکا» شیمیدان آلمانی گفته است: «رازی برای اولین بار مکتب جدیدی در علم کیمیا بوجود آورده است که آن را مکتب علم شیمی تجربی و علمی می توان نامید. مطلبی که قابل انکار نیست اینست که زکریای رازی پدر علم شیمی بوده است.» کتابهای او در زمینه کیمیا در واقع اولین کتابهای شیمی است. مهمترین اثر رازی در زمینه کیمیا کتاب «سرالاسرار» است. ظاهرا رازی ۲۴ کتاب یا رساله در علم کیمیا نوشته که متاسفانه فقط معدودی از آنها بدست آمده و در کتابخانههای مشهور دنیا نگهداری می شود. وی نخستین بار از تقطیر شراب در قرع و انبیق مادهای بدست آورد که آن را الکحل نامید که بعدها به هر نوع ماده پودری شکل حتی به جوهر هم داده شد، از این رو آن جوهر را جوهر شراب نیز نامیدند. گفته میشود که رازی کربنات آمونیوم را از نشادر و همچنین کربنات سدیم را تهیه کرده است.
ابن سینا ، حسین (۴۲۸ ـ ۳۷۰ هـ . ق / ۱۰۳۶ ـ ۹۸۰ م.) ابن سینا ملقب به شیخ الرئیس ، بزرگترین فیلسوف و دانشمند اسلامی و چهرهای بسیار موثر در میدان علوم و فنون است. غربیها وی را به نام «اوسینیا» میشناسند. ابن سینا ، رنجی برای کیمیاگری و ساختن طلا نکشید؛ زیرا او به استحاله باور نداشت و صریحا تبدیل فلزات به یکدیگر را ناممکن و غیر عملی میدانست. ابو علی سینا از ادویه منفرد ، ۷۸۵ قلم دارو را به ترتیب حروف ابجد نام برده و به ذکر ماهیت آنها پرداخته و خواص تاثیر آن داروها را شرح داد. وی ضمن توصیف این مواد ، آگاهیهای جالبی در زمینه «شیمی کانی» به خوانندگان می دهد و می گوید از ترکیب گوگرد و جیوه می توان شنگرف تهیه کرد. وی نخستین کسی است که خواص شیمیایی الکل و اسید سولفوریک را از نظر دارویی شرح داد. بیرونی ، ابوریحان محمد (۴۴۲ ـ ۳۶۲ هـ . ق / ۱۰۵۰ ـ ۹۷۲ م.) کانی شناس و دارو شناس جهان اسلام و یکی از بزرگترین دانشمندان اسلام است که با ریاضیات ، نجوم ، فیزیک ، کانی شناسی ، دارو سازی و اغلب زبانهای زنده زمان خود آشنایی داشته است. یکی از آثار مهم بیرونی در شیمی کتاب الجواهر وی است که در بخشی از آن ، نتایج تجربی مربوطه به تعیین جرم حجمی امروزی آنها تفاوت خیلی کم دارد و یکی از کاربردهای مهم وی به شمار می رود که در علوم تجربی ، انقلابی بزرگ به وجود آورد. برای تعیین جرم اجسام ، ترازویی ابداع کرد. بیرونی همچنین در کتاب الجماهیر (در شناسایی جوهرها) به معرفی مواد کانی به ویژه جواهرات گوناگون پرداخت. بیرونی ، چگالی سنج را برای تعیین جرم حجمی کانیها به ویژه جوهرها و فلزها نوآوری کرد که در آزمایشگاه امروزی کاربرد دارد.
برچسبها:
در گروه بزرگی از موجودات زنده(اکثر گیاهان و همه ی جانوران)که انها را یوکاریوت می نامیم سلول ها دارای سه بخش اصلی اند:غسای سلولی- سیتوپلاسم و هسته.
در گروه دیگری از موجودات زنده که شامل باکتری ها - اکتینومیست ها- سیانوباکترها میباشند،سلول ها اغلب کوچکند و به خصوص هسته کاهش یافته ای دارند.این گروه از موجودات زنده را پروکاریوت می نامند.
به علت کوچک بودن اندازه پروکاریوت ها تا مدت ها ساختمان دقیقشان شناخته نشده بود و تنها پس از کاربرد میکروسکوپ های الکترونی اختلاف عمده این موجودات زنده با جانداران دیگر مشخص شد.
پروکاریوت ها با خصوصیات زیر مشخص میشوند:
1.هسته ی کاهش یافته ای دارند که به وسیله غشا مشخص احاطه نشده و بیشتر با یک کروموزوم قابل مقایسه است.
2.در پروکاریوت ها،میتوکندری و دستگاه گلژی شناخته نشده است.
3.در سیتوپلاسم انها گاه دو بخش خارجی و داخلی با ساختمان های متفاوت قابل تشخیص اند.
4.اکثر انها به وسیله ی دیواره اسکلتی محکمی احاطه می شوند
برچسبها:
دانشمندان علم شیمی، به تازگی یک سری نانوذرهها (مواد بسیار ریز) بوجود آورده اند که بوسیله آن قادرند ویروس های داخل بدن انسان را سریعتر از حالت معمولی شناسایی کنند!
برچسبها:
بدیل گاز گلخانه ای به سوخت مایع
برچسبها:
|
يكي از مشكلاتي كه برخي دانش آموزان در درس شيمي 2 با آن مواجه مي شوند، كاربرد دو مفهوم الكترون هاي لايه بيروني (الكترون هاي خارجي) و الكترون هاي ظرفيت است. اين مشكل در مورد عنصرهاي واسطه و واسطه داخلي در بسياري از موارد موجب سردرگمي دانش آموزان مي شود.
در كتاب اصول شيمي عمومي اثر ارزشمند مارتين سيلبربرگ كه توسط اساتيد ارجمند آقايان دكتر مجيد ميرمحمد صادقي، دكتر غلامعباس پارسافر و دكتر محمدرضا سعيدي ترجمه شده است الكترون ها به اين صورت دسته بندي شده اند. يادآوري مي كنم مثال ها و توضيح ارائه شده در متن كتاب نبوده و خودم انها را براي روان تر شدن مطلب اضافه كرده ام.
دسته بندي الكترون ها:
1- الكترون هاي داخلي (مركزي): آنهايي هستند كه در گاز نجيب قبلي و هر سري واسطه كامل شده ديده مي شوند. اين الكترون ها تمام ترازهاي انرژي پايين تر اتم را پر مي كنند.
توضيح- منظور از گاز نجيب قبلي، گاز نجيب دوره قبل هر عنصر است. براي مثال الكترون هاي داخلي اتم عنصر منگنز Mn آنهايي هستند كه در آرايش الكتروني اين عنصر زير آنها خط كشيده شده است.
Mn : 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d5 منبع : وبلاگ دهکده آموزش شیمی همچنين در اتم عنصر آرسنيك الكترون هاي داخلي مشخص شده اند.
As : 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d104p3
2- الكترون هاي خارجي: (الكترون هاي بيروني) آنهايي هستند كه در بالاترين تراز انرژي (بالاترين مقدار n ) قرار گرفته اند. اين الكترون ها اكثر وقت خود را در دورترين فاصله نسبت به هسته سپري مي كنند. الكترون هاي خارجي اتم منگنز با رسم خطي زير آن ها مشخص شده اند.
Mn : 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d5
3- الكترون هاي ظرفيت: آنهايي هستند كه در تشكيل تركيب ها شركت دارند. در بين عناصر گروه هاي اصلي الكترون هاي ظرفيت، الكترون هاي خارجي هستند. الكترون هاي ظرفيت در اتم عنصر آرسنيك As33 مشخص شده اند كه همان الكترون هاي خارجي اتم آرسنيك مي باشند.
As : 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p3
براي عنصرهاي واسطه، همه الكترون هاي ( n – 1)d نيز در بين الكترون هاي ظرفيت به حساب مي آيند. گرچه براي عناصر (26 = Z) Fe تا (30 = Z) Zn فقط چند تاي آنها در تشكيل پيوند، به كار گرفته مي شوند. الكترون هاي ظرفيت در اتم عنصر منگنز مشخص شده اند.
Mn : 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d5 منبع : وبلاگ دهکده آموزش شیمی
|
برچسبها:
|
در بحث ایزوتوپ های یک عنصر سوالی که معمولاً بین دانش آموزان مطرح می شود این است که چرا فراوانی ایزوتوپ های یک عنصر با هم تفاوت دارند؟ و چه عامل یا عواملی بر فروانی یک ایزوتوپ موثرند؟ مطلب زیر می تواند تا حد زیادی پاسخ این دو سوال را بدهد. ایزوتوپ پایدار، ایزوتوپی است که هسته آن خود به خود واپاشیده نشود. هسته ناپایدار هسته ای است که خود به خود دچار نوعی تغییر می شود. با استفاده از سه قاعده زیر می توانیم تخمین بزنیم که کدام نوکلئیدها بیشترین پایداری را دارند. قاعده 1: هر قدر انرژی اتصال به ازای هر نوکلئون بیشتر باشد، هسته پایدارتر است. انرژی اتصال، انرژی لازم برای جدا کردن هسته به پروتون ها و نوترون های مجزا است. هسته اتم اکسیزن (16 = A ، 8 = Z) هشت پروتون، هشت الکترون و هشت نوترون دارد. این اتم را می توانیم به عنوان هشت اتم هیدروژن (پروتیوم) در نظر بگیریم که هر اتم شامل یک پروتون، یک الکترون و هشت نوترون است. جرم هر اتم پروتیوم 1.0078252 u است. جرم هر نوترون 1.0086654 u است. بنابر این جرم کل یک اتم اکسیژن باید، 16.1319232 u باشد. اما جرم واقعی این ایزوتوپ اکسیژن 15.9949150 u است. تفاوت بین جرم حساب شده و جرم واقعی را نقص جرم می نامند. در مورد اتم اکسیژن نقص جرم .1370082 u است. این جرم به هنگام تشکیل هسته اکسیژن به انرژی تبدیل و آزاد می شود. بنابر این برای جدا کردن نوکلئون ها از یک دیگر نیز همین مقدار انرژی باید به هسته باز گردانده شود. اگر کل انرژی اتصال را در اتم اکسیژن به تعداد کل نوکلئون ها تقسیم کنیم، انرزی اتصال به ازای هر نوکلئون به دست می آید. هر قدر انرژی اتصال به ازای هر نوکلئون بزرگ تر باشد، پایداری هسته بیشتر است. انرژی از دو نوع واکنش با مشارکت هسته آزاد می شود. وقتی یک هسته بزرگ شکافته شده و دو هسته متوسط تشکیل می شود. همچنین وقتی دو هسته کوچک به یک دیگر بپیوندند و یک هسته متوسط تشکیل شود. در هر دو مورد انرژی اتصال به ازای هر نوکلئون در هسته های با اندازه متوسط، بزرگ تر از انرژی های اتصال در هسته های اولیه است. قاعده 2: هسته هایی با عددهای اتمی کوچک و نسبت نوترون به پروتون 1 : 1 بسیار پایدارند. در مورد عددهای اتمی کوچک، این نسبت یک بوده یا خیلی به یک نزدیک است. (اتم اکسیژن با 8 پروتون و 8 نوترون یا اتم پتاسیم با 19 پروتون و 20 نوترون) اما به تدریج با افزایش عدد اتمی، نسبت نوترون به پروتون به طور ثابت افزوده می شود. قاعده 3: پایدارترین هسته ها تمایل دارند تعداد پروتون ها و نوترون های آنها زوج باشد. از بین هسته های شناخته شده پایدار، 57.8 درصد تعداد پروتون و تعداد نوترون زوج دارند. 19.8 درصد از هسته های پایدار، تعداد نوترون زوج و پروتون فرد دارند و 20.9 درصد هسته های پایدار تعداد پروتون زوج و نوترون فرد دارند. فقط 1.5 درصد از هسته های پایدار، تعداد نوترون و پروتون هایشان فرد است. برای تشریح پایداری از روی مقادیر نوترون و پروتون زوج، یک فرض اساسی برای مدل ساختار هسته این است که پروتون ها و نوترون ها در سطوح انرژی نوکلئون قرار دارند، و پایداری بیشتر در نتیجه جفت شدن اسپین های نوکلئون های مشابه است. ( شبیه سطوح انرژی الکترونی و پایداری حاصل از جفت شدن اسپین الکترون ها) منبع: شیمی عمومی با نگرش کاربردی نوشته اسمیت، اسموت، پرایس ترجمه دکتر علی سیدی، مرتضی خلخالی. جلد سوم اصول شیمی عمومی نوشته مارتین سیلبربرگ ترجمه دکتر مجید میرمحمد صادقی، دکتر غلامعباس پارسافر، دکتر محمدرضا سعیدی. جلد دوم |
برچسبها:
این پاور پوینت تست های ریاضی را در خود جای داده است تا شما را با آن ها آشنا کند.
برچسبها:
لگاریتم ها دارای قوانینی هستند که در این بخش به چند قانون آن اشاره می کنیم.
قانون اول: حاصل جمع لگاریتم a در مبنای c با لگاریتم b در مبنای c برابر است با لگاریتم aضربدر b در مبنای c که به صورت زیر نمایش داده می شود.
مثال:
قانون دوم: حاصل تفریق لگاریتم a در مبنای c از لگاریتم b در مبنای c برابر است با لگاریتم a تقسیم بر b در مبنای c که به صورت زیر نمایش داده می شود.
مثال:
قانون سوم: حاصل لگاریتم a به توان m در مبنای b به توان n برابر m تقسیم n ضربدر لگاریتم a در مبنای b که به صورت زیر نمایش داده می شود.
مثال:
برچسبها:
به تساوی زیر نگاه کنید :
بله ۸۱ برابر است با توان دوم ِ مجموع ارقامش.
آیا اعداد دیگری با این ویژگی وجود دارند؟
به عدد زیر نیز توجه کنید :
حتما ً شگفت زده شده اید !
محمد امیری و امیر محمد سلطانی(لطفا نظر بدهید)
riazisara.ir
برچسبها: